RA is een chronische ontstekingsziekte van de gewrichten. Het is een zgn. auto-immuunziekte: een aandoening waarbij het afweersysteem gezonde, lichaamseigen weefsels als lichaamsvreemd ziet en deze probeert onschadelijk te maken, zoals ook gebeurt bij ziekteverwekkers. In het geval van RA richt het immuunsysteem zich op de weefsels die de binnenkant van de gewrichten bekleden. Dat veroorzaakt een chronische ontsteking, waarbij het kraakbeen en op den duur zelfs het bot beschadigd kunnen raken.
In ernstige gevallen kan RA ook de omliggende weefsels van de gewrichten zoals pezen en spieren aantasten.
In de kettingreactie die leidt tot ontsteking speelt het eiwit Tumor Necrose Factor alfa (TNF-alfa) een centrale rol. Het is een ontstekingseiwit dat wordt aangemaakt door gespecialiseerde ontstekingscellen. Patiënten met een chronische ontstekingsziekte hebben meer TNF-alfa in hun bloed dan gezonde mensen. De gewrichtsvloeistof van ontstoken gewrichten bevat meer TNF-alfa dan die van gezonde gewrichten, en de ernst van de ontsteking bij reumatoïde artritis blijkt nauw samen te hangen met de hoeveelheid TNF-alfa in de gewrichtsvloeistof. Een chronisch verhoogd gehalte aan TNF in het bloed geeft overal in het lichaam een verhoogde neiging tot ontsteking. Het veroorzaakt daarnaast ook afbraak van (spier)eiwitten, verlies van eetlust, en gewichtsverlies, waardoor patiënten met een chronische ontstekingsziekte verzwakt raken.
